Stonehenge, dev taş bloklarıyla ünlü hale gelmeden çok önce, yakınlardaki ahşap bir yapıdan gün doğumunu izleyen insanlar olabilir. Ünlü anıta yaklaşık 5 kilometre uzaklıktaki Bulford (Wiltshire) bölgesinde arkeologlar, Britanya’nın bilinen en eski gündönümü hizalı yapılarından birini tespit etti: yaklaşık 120 metre arayla yerleştirilmiş ahşap direkleri taşıyan iki büyük çukur.
Direklerin kendisi binlerce yıl önce çürüyüp yok olmuş durumda. Ancak geride bıraktıkları çukurlar, yaz gündönümünde doğan güneşle ve kış gündönümünde batan güneşle hizalanıyor gibi görünüyor. Bölgenin MÖ 3000 civarında, yani Stonehenge’in büyük sarsen taşları güneşe göre dizilmeden yaklaşık 500 yıl önce kullanılmaya başlandığı düşünülüyor.
“Kariyerimin en büyük keşiflerinden biri”
Kazıyı Wessex Archaeology adına yürüten arkeolog Phil Harding, bulguyu şu sözlerle değerlendirdi: “Bu keşif muhtemelen kariyerimin en büyük buluşlarından biri ve onu bu kadar önemli kılan şey, ne kadar erken bir döneme ait olması.” Bulford, 2015-2017 yılları arasında bir Savunma Bakanlığı konut projesi öncesinde kazılmıştı. İlk bulgular -çukurlar, çanak çömlek parçaları, çakmaktaşı aletler, kömür ve hayvan kemikleri- özel bir şey gibi görünmüyordu.
Harding, alışılmadık derecede büyük iki çukuru fark edip aralarına bir çizgi çizdiğinde, bu çizginin kuzeyden yaklaşık 50 derece saptığını, yani yaz ortası gün doğumu hattıyla neredeyse örtüştüğünü gördü. Antik gökyüzü ve manzaraları inceleyen arkeolog Fabio Silva, güneşin yaklaşık MÖ 2950’de ufukta nasıl hareket ettiğini yeniden kurguladı. Araştırmacılara göre hizalanma, gündönümü gün doğumu ve gün batımına yaklaşık bir derece kadar yaklaşıyordu.
Benzer Haberler
Kara Delik Sanılan Yıldızların Beslediği Bir “Nötrino Fabrikası”
Oxford Fizikçileri ‘Schrödinger’in Kedisi’nin Yeni Bir Türünü Yarattı
Space X’e Güçlü Rakip. Yeniden Kullanılabilir Uzay Uçağı Radian One
NASA, Astronotları Boeing’in Starliner’ı ile mi Yoksa SpaceX’in Dragon’u ile mi Yeryüzüne Gelecek?
Uluslararası Uzay İstasyonu’na 3 Ton Yiyecek ve Yakıt Takviyesi
Boing Starliner ile UUİ’ye Giden Astronotlar Uzayda Mahsur Kaldı
Taşlardan önce ahşap bir anıt
Çukurlar, bir zamanlar üç ila dört metre yüksekliğindeki ahşap direklerden oluşan bir anıtın varlığına işaret ediyor. Doğru noktadan bakıldığında bu direkler bir “nişangah” gibi çalışarak güneşi yılın en uzun ve en kısa günlerinde çerçeveleyebilirdi. Hizalanmanın yakınındaki küçük bir çukurda bulunan nadir, disk biçimli bir çakmaktaşı bıçağın güneşi temsil etmiş olabileceği öne sürülüyor; ancak bu yorum henüz spekülatif.
Hayvan kemikleri, çanak çömlek ve aletler, Bulford’a çok sayıda insanın en azından ara sıra geldiğini; belki ziyafetler düzenlemek, ritüeller gerçekleştirmek ve mevsim dönüşünü izlemek için bir araya geldiğini düşündürüyor. Wessex Archaeology’den kıdemli araştırma yöneticisi Matt Leivers, bulguyu “Taş Devri dininin toprakta somutlaşmış hali” olarak tanımlıyor.
Henüz kesinleşmiş değil
Ekip bulgularını henüz hakemli bir dergide yayımlamadı; dolayısıyla “prototip Stonehenge” hipotezi hâlâ devam eden bir çalışma ve temkinli karşılanmalı. Harding, NBC News’e “çok sevinçli ama temkinli” olduğunu söyledi. Yine de tarihleme, hizalanma ve konum, Bulford’u rastgele bir çukur çifti olarak görmeyi zorlaştırıyor. Silva’nın deyişiyle bu keşif, “Stonehenge’i tek seferlik bir yaratım olarak değil, insanlar, toprak ve gökyüzü arasındaki çok daha uzun bir sohbetin parçası olarak” anlamamıza yardımcı oluyor.
Kaynak: ZME Science
Ne düşünüyorsun?